In april 2007 begonnen 2 consultants van Fairbanks bij het Centraal Bureau voor de Statistiek aan een zeer ambitieus virtualisatie project. De doelstelling was het verplaatsen van de serverparken naar een centrale lokatie. Door de omvang van het serverpark een bijzonder project wat, gezien de verantwoordelijkheid van het CBS als overheidsorgaan, niet zonder risico is. Virtualisatie was de enige mogelijkheid om alles te laten “passen”, het datacenter was anders gewoon te klein. De plannen van het CBS werden uitgewerkt in stappenplannen, er werden zaken herzien, nogmaals beoordeeld…. Toen de bakens eenmaal waren gezet en de projectactiviteiten ten volle van start konden gaan breidde het team zich uit met nog eens 4 consultants.

Willem Joustra vertelt over het grootste virtuele desktop project van Europa, en misschien wel van de wereld;

“Als je het zo ziet denk je dat dat een hoop volk is, maar dit is het topje van de ijsberg. Het project was verweven met de staande organisatie, er was een veelvoud aan betrokkenen. De CBS medewerkers zijn kritisch, (en dat is niet erg) zodat er dagelijks geslepen en geveild moest worden aan het project. Vooral in het begin verliep de communicatie moeizaam, maar ik kan met trots melden dat toen we eenmaal op stoom lagen onze inzet meer en meer werd gewaardeerd.”

Een project mag dan groot zijn, is het daarmee een ingewikkeld project?
“Servers virtualiseren is routine voor ons. Het gaat bij een project met deze omvang om de planning en de procedures. Er moet zorg worden besteed aan het moment waarop de handelingen worden verricht, de dataveiligheid moet gewaarborgd blijven, er mag niks verloren gaan…. Het mag niet zo zijn dat door het virtualiseren de consumenten prijsindex niet meer op tijd berekend is, om maar een voorbeeld te noemen! Afstemming met de organisatie, kwaliteitsborging, rollbackscenario’s, test en acceptatie procedures, asset management, er viel zoveel te regisseren dat het de filmacademie wel leek. Het meest stoutmoedige plan wat ik heb uitgebroed is het virtualiseren van de bestaande desktops. Dit werd vooral ingegeven door het uiterst complexe applicatielandschap. Om alle functionaliteit te behouden werd een migratie naar een ander Operating Sytem of standarisatie van de werkplek zo tijdrovend dat de termijnen niet behaald konden worden. Je kan met recht spreken van virtualisatie als “enabler”. Het succes van een project als dit hangt af van alle betrokkenen; de gebruikersorganisatie, het systeembeheer, de gebruikersondersteuning, applicatiebeheer. Eigenlijk liep alles samen met een professionaliseringsslag die het begrip “efficiente overheid” tastbaar maakt. Ingewikkeld? Ach.“

Het was dus makkelijk?
”Ik heb altijd geroepen dat als het moest ik een truck zou huren. Daar dan alles in laden, en dan onder marechaussee escorte naar het nieuwe datacenter rijden. Zelf wilde ik dan graag naast de chauffeur zitten. In Amerika noemen ze dat “I’ll drive shotgun”, omdat de pioniers daar met de huifkar westwaarts trokken waarbij iemand op de bok de paarden mende en degene ernaast met het geweer de indianen moest wegjagen. Met bewapend motorescorte door nachtelijk Nederland toeren zou me niet vaak gebeuren, dus ik liet altijd doorschemeren dat als het moest dit mij wel wat leek. Ik wist natuurlijk wel beter, maar dit was een prima methode om de bezwaren boven tafel te krijgen. Feitelijke bezwaren kunnen geadresseerd worden, vage gevoelens en onbenoemde weerstand vormen een onneembare Grand Canyon. Als je weet waar die ligt kan je er een brug overheen bouwen.”

Het virtualiseren van desktops was bijzonder. Wat is het verschil dan met servers virtualiseren?
”Servers virtualiseren mag dan routine zijn, meer dan 3000 desktops virtualiseren is dat niet. De schaal dwingt tot automatisering van het proces. We hebben met gebruikmaking van onze ervaring in het virtualiseren van servers scripting toegepast voor desktops. Daarmee kon het proces verregaand worden geautomatiseerd. Op deze manier werden de procedures reproduceerbaar en kon het team naar behoefte groeien en krimpen afhankelijk van de behoefte, zonder dat daar bijzondere expertise voor nodig was. Vergeet niet dat desktops anders worden gebruikt dan servers. De grafische schil is bij een desktop belangrijk. Een gebruiker ziet een server eigenlijk niet, maar zijn of haar desktop wel. Technisch hebben de CBS IT-ers en wij hier sterke staaltjes vertoond. We hebben een proces-volgsysteem ontwikkeld om de voortgang te monitoren. Hiermee heb je een management systeem waarmee de meetbaarheid van het project geborgd is. Omdat iedere gebruiker hinder ondervind van het project is sturing en controle onmisbaar.“

Het inrichten van het datacenter behoorde ook bij het project. Hoe verliep dat?
“Voor VMware ESX servers gaat op dat je ze eigenlijk maar 1 keer aan wilt zetten, en daarna nooit meer uit. Het is dan handiger ze direct vol te stoppen met memory en netwerkpoorten, dan daarop te besparen om er later achter te komen dat het alsnog moet. Hardwarekosten zijn in een traject als dit verwaarloosbaar. Aanpassingen achteraf kosten tijd, geld en hoofdbrekens over compatabiliteit. In het nieuwe datacenter zijn dit lesjes die je leert. Problematiek als stroomverbruik, koeling, bekabeling, etcetera… Produktkeuze heeft directe gevolgen voor die zaken. Daarbij steunt de praktijk mij in de opvatting dat 1U rackservers niet de beste machines zijn om mee te virtualiseren. 2U met daarin dual quad core met een hele hoop memory heeft qua processing voldoende capaciteit en een enorm voordeel: 2U betekent simpelweg meer lucht in de kast, waardoor de afvoer van warmte exponentieel beter is dan 1U machines. Daar komt bij dat een machine altijd fans, disks en voedingen bevat, en heb ik twee machines dan heb ik dat keer twee. De processors vormen maximaal om en dabij 30% van het opgenomen vermogen, ergo, grote machines hebben een grotere efficientie dan meerdere kleintjes. Dan heb ik ook nog minder ESX licenties nodig. Ik wil het met liefde nog eens voorrekenen maar mijn conclusie blijft: Liever minder dan meer.“

Heeft dat dan ook invloed op de productkeuze?
”Nee. Zaken als DELL, HP of IBM zijn in een virtueel datacenter volledig ondergeschikt. Een hypervisorplatform zorgt voor onafhankelijkheid. Keuzes zouden uit details moeten komen als; welke blijft acceptabel koel, welke heeft de voeding met het beste rendement, welke heeft de beste manier om memory errors te overleven, welke heeft het beste remote beheer. Dat alles eindigt in een prijs-kwestie. Dan nog is de keus voor de een geen beperking. Je kan achteraf net zo makkelijk uitschalen met andere merken. CPU-type even daargelaten. Voor storage geldt dat je zou kunnen differentieren in hoge performance en goedkoop. Die twee gaan namelijk zelden samen. Merkvastheid is dan meer iets van het beherend personeel, dat heeft soms emotionele binding met het een of ander. Zelfs de keuze van Vmware ESX die tot twee jaar geleden voor de hand liggend was is nu open voor debat.”

Wat is het CBS hier nu mee opgeschoten?
”Het CBS is op tijd verhuisd terwijl de cijfers die gebruikt worden voor het besturen van de staat tijdig gepubliceerd werden. De CBS-ers zijn niet meer afhankelijk van hun fysieke werkplek waardoor er flexibeler kan worden gewerkt en efficienter met kantoorruimte kan worden omgesprongen. De CBS-ers kunnen nu op alle lokaties beschikken over de eigen werkplek, zonder lange wachttijden bij het laden van policies en/of profielen. En natuurlijk het effect dat meer dan honderdvijftig fysieke machines terug zijn gebracht naar een stuk of dertig.”

Wat schieten Fairbanks klanten ermee op?
“Gebruik van onze ervaring. Door het hele proces in een geautomatiseerd en dus reproduceerbare vorm te gieten zijn we snel en is de leveringsbetrouwbaarheid uitstekend. Bottom line: prijs/kwalitietsverhouding is optimaal.”